نخستین محراب و مقصوره

۱۳۹۶/۱/۲۴ پنج شنبه
(0)
(0)
نخستین محراب و مقصوره
نخستین محراب و مقصوره
نخستین محراب و مقصوره

"مقصوره" یا "محراب" اطاقکی بود که یک دریچه داشت و مردم، از آنجا به پیشنماز نگاه می‎کردند و عثمان، اولین کسی بود که در مسجد، مقصوره ساخت. و این به دنبال کشته شدن عمر بود که مقصوره‎ای کوچک ساخت که داخل آن جای می‎گرفت و نماز می‎خواند.
در این رابطه به عنوان مثال، عمل مروان بن حکم، خلیفه اموی، قابل ذکر است. وی به دنبال حادثه سوء قصدی که به او شد و کسی با چاقو به او حمله کرد و قصد ترورش را داشت و بالاخره دستگیر و زندانی و پس از مدتی، اعدام شد، به فکر ساختن مقصوره‎ای محکم افتاد و مروان، اولین کسی بود که در مسجد، مقصوره را با سنگ‎های نقش و نگاردار ساخت و برایش دریچه قرار داد. معاویه هم بعد از ماجرای سوء قصدی که به او شد، در مسجد، مقصوره درست کرد.
محراب و محاریب و مقاصیری در شرع، نهی شده که بنای جبارین از ترس بوده و مامومین، آنها را درک نمی‎کردند. نخستین محراب را عثمان به منظور جلوگیری از خطر از خشت ساخت. گفته‎اند: مروان بعد از این که با کارد، مضروب شد، مقصوره‎ای مشبک در مسجد ساخت. همچنین معاویه در شام، پس از مضروب شدن از یک فرد خارجی، برای حفظ خود مقصوره ساخت.
این نکته که محراب، رزمگاه است نکته بسیار عمیق و آموزنده‎ای است و مسلمان را حتی در حال نماز و عبادت هم، در حال جنگ با عوامل بازدارنده انسان از رشد معنوی و تکامل روحی می‎شمارد. آن کس که در جهاد اکبر و مبارزه با نفس بتواند قوای نفسانی خود را کنترل کرده و با زمام تقوا نفس سرکش را مهار زده و بر آن تسلط یابد، می‎تواند در کوران حوادث و بحران‎های اجتماعی و شدائد و حوادث هم بر سر ایمان و عقیده و مکتب و پاکی و فضائل اخلاقی، استوار و ثابت قدم بماند و انسان با خدا، می‎تواند در جهاد و مبارزه هم گامی بردارد و امت آشنا با مسجد و محراب و منبر، آن آگاهی و صلابت را دارند که با شناخت دوست و دشمن، آینده و تاریخ و نظام متقن اجتماعی را بر اساس مکتب بنا نهند.
البته قابل ذکر است که اینگونه محاریب و مقاصیر و اطاقک‎های در بسته که خلفا می‎ساختند، حتی موجب بطلان نماز می‎شدند. در این باره امام باقر علیه السلام می‎فرماید: نماز اقتدا کنندگان به چنین کسانی در اینگونه موارد صحیح نیست.
و اما محراب به معنای اطاقکی در بسته نیست، بلکه جای امام جماعت مسجد می‎باشد. محراب از جنگیدن (حرب) گرفته شده است، زیرا نمازگزار، با یافتن حضور قلب، در عبادت، با شیطان و با نفس خود می‎جنگد.
این نکته که محراب، رزمگاه است نکته بسیار عمیق و آموزنده‎ای است و مسلمان را حتی در حال نماز و عبادت هم، در حال جنگ با عوامل بازدارنده انسان از رشد معنوی و تکامل روحی می‎شمارد. آن کس که در جهاد اکبر و مبارزه با نفس بتواند قوای نفسانی خود را کنترل کرده و با زمام تقوا نفس سرکش را مهار زده و بر آن تسلط یابد، می‎تواند در کوران حوادث و بحران‎های اجتماعی و شدائد و حوادث هم بر سر ایمان و عقیده و مکتب و پاکی و فضائل اخلاقی، استوار و ثابت قدم بماند و انسان با خدا، می‎تواند در جهاد و مبارزه هم گامی بردارد و امت آشنا با مسجد و محراب و منبر، آن آگاهی و صلابت را دارند که با شناخت دوست و دشمن، آینده و تاریخ و نظام متقن اجتماعی را بر اساس مکتب بنا نهند.
 
محراب نمایی از هنر

محراب بنا به آن بعد معنوی و ملکوتی‎اش و قداست خاصش در یک مسجد، بیش از دیگر جاها مورد اهتمام هنرمندان مسلمان بوده است. و به قول شهید پاک نژاد: "محراب محلی است که امام جماعت در آن می‎ایستد، که به اشکال مختلف ساخته می‎شود؛ و به اقسام و انواع، زینت می‎گردد. از کاشی، عاج، طلا، آبنوس و غیره (استفاده می‎شود). صنعتکاران، شاهکار صنعت خود را در محراب نشان می‎دهند. گاه سنگ‎های قیمتی در آن به کار می‎رود که سراسر محراب را می‎پوشاند. معروف‎ترین محراب‎ها مربوط به سلاطین عثمانی در مدینه و در حرم مطهر نبی گرامی است.
محراب با توجه به نقوش و خطوط و آیات قرآنی و رنگ‎های زیبا و ترسیم‎های هندسی و تزئینات حفاری شده و گچبری و کاشی کاری و ... یک "مجموعه" را تشکیل می‎دهد. محراب در واقع گنجینه‎ای اصلی و سراسر هنر و ظرافت به یادگار مانده در قلب خانه‎های خداست. سند گویایی از نهایت استعداد هنر هنرمندان مسلمان، مجموعه‎ای از بسیاری هنرها و خلاقیت‎ها، از گچبری تا خط و کاشی کاری و دیگر رشته‎های هنر تزئینی.
به یقین هنرمندان با ایمان و اخلاص مسلمان، خوب آگاه بوده‎اند که محراب را چونان دری گشوده شده به بهشت، در پیش چشم نمازگزاران بر پیش چشم نمازگزاران بر پا نمایند و تزئین کنند، تا آن وقت که تمامی اندیشه‎ها به خالق و همه نگاه‎ها به یک سو روان می‎شود، زیباترین هنر مقابل اقامه کنندگان نماز قرار گیرد.
و در یک کلام جمع شدن هنرهای گوناگون در مجموعه‎ای به نام محراب، تجلیگاه ذوق و ابداع هنر مسلمین می‎باشد.
 
نظرات کاربران
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

بستن
*نام و نام خانوادگی
* پست الکترونیک
* متن پیام

0 نظر
شرکت سازنده